دانستنی های فنی و حقوقی مهندسان ناظر

//دانستنی های فنی و حقوقی مهندسان ناظر

دانستنی های فنی و حقوقی مهندسان ناظر

[دانستنی های فنی و حقوقی مهندسان ناظر]
كلیات آیین نامه ای
در ابتدای امر، برخی مفاد بر اساس بند ۲-۵ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، جهت یادآوری و تشریح در ذیل آمده است:
– نظارت مهندسان ناظر بر عملیات اجرای ساختمان، «نظارت مستمر» می باشد كه از زمان صدور “پروانه ساختمان” آغاز و با صدور «گواهی پایان كار» خاتمه می یابد. لازم به ذكر است كه نظارت مستمر به معنای این است كه مهندس ناظر باید ساختمان تحت نظارت خود را زیر نظر داشته باشد و الزاما عدم حضور روزانه مهندس ناظر تخلف نبوده بلكه عدم داشتن مستندات می تواند برای او آثار حقوقی و خسارتی داشته باشد. در واقع خروجی نظارت مستمر وی از لحاظ حقوقی توسط گزارشات مرحله ای، دستور كارها و مكاتبات با سازمان نظام مهندسی، طراحان و ناظر هماهنگ كننده و … خواهد بود.
– وظایف مهندسان ناظر جنبه كنترلی دارد، مطابق مبحث دوم مقررات ملی ساختمان و تبصره ماده ۷ قانون شهرداری ها و قانون نظام مهندسی و كنترل ساختمان، مهندس ناظر چند وظیفه اصلی به عهده دارد از جمله: الف-كنترل ساختمان در حال ساخت با مشخصات مندرج در پروانه و نقشه های مصوب و محاسبات فنی ضمیمه آن. كه ضمن كنترل نقشه ها و دیتیل های آن، در صورت عدم انطباق كار در حال اجرا با نقشه های مصوب، مكلفند ضمن تذكر كتبی به مجری/سازنده/صاحبكار، مراتب را به مرجع صدور پروانه و سازمان نظام مهندسی اطلاع دهند. ب- ارسال گزارشات تخلفات و یا اجرای صحیح عملیات اجرایی در موعد مقرر. نكته مهم این است كه مهندسان ناظر راسا مجاز به اعمال تغییرات در نقشه ها و مشخصات فنی نمی باشند.
– ناظر نمی تواند مجری تمام یا بخشی از ساختمان تحت نظارت خود باشد و همچنین نمی تواند هیچگونه رابطه مالی با مالك ایجاد نماید یا به نحوی عمل نماید كه دارای منافعی در پروژه گردد. منجمله خرید و فروش مصالح یا الزام مالك به استفاده از پیمانكار شخصی و …. ولی ناظر می تواند در مورد صلاحیت پیمانكاران صراحتا اظهار نظرنماید.
– در موارد مشتمل بر حضور ۴ ناظر از چهار رشته، نظارت جمعی بوده و به هیچ وجه جنبه نوبتی و جداگانه ندارد. همچنین در اشخاص حقوقی، برای حالتی كه تعهد نظارت ۴ رشته به عهده یك شركت حقوقی است، مدیر عامل ضمن تعیین ناظر هماهنگ كننده مكلف به تعیین سایر ناظرین از مهندسان شركت كه اسامی آنها در پشت پروانه اشتغال درج شده است اعم از هیئت مدیره یا شاغل (با رعایت صلاحیت مربوط) و اعلام آن به صورت كتبی به سازمان نظام مهندسی استان و مرجع صدور پروانه ساختمان می باشد.
– مرجع صدور پروانه با توجه به مكانی كه در آن امر نظارت واقع می شود می تواند شهرداری، دهیاری،بنیاد مسكن انقلاب اسلامی، شركت شهر جدید، شركت شهرك صنعتی، سازمان منطقه آزاد یا … باشد.
– بر اساس بند ۱۳-۳ مبحث دوم مقررات ملی ساختمان، ناظران حقیقی و حقوقی مكلفند بر اساس شیوه نامه ها، بخش نامه ها و ضوابط ابلاغی توسط وزارت مسكن و شهرسازی و رعایت شئون حرفه ای و اخلاقی نسبت به ارایه خدمات مهندسی در بعد نظارت بر حسن انجام كار، اقدام نمایند.

سواد حرفه ای
مهندس ناظر، باید قبل از پذیرش مسئولیت سنگین حرفه نظارت، سواد آكادمیك و دانشگاهی خود را با تجربه كاری تركیب كند. سپس با تسلط نسبت به اصول فنی و مقررات ملی ساختمان، همچنین یادگیری مهارت های مستند نگاری، اقدام به پذیرش این حرفه خطیر و ارائه خدمات ساختمانی به جامعه نماید.
– تسلط به مقررات ملی ساختمان
مهندس ناظر می بایستی به قانون نظام مهندسی وكنترل ساختمان و آیین نامه اجرایی آن، كلیه مباحث مقررات ملی ساختمان- ضوابط شهرداری مرتبط با مهندس ناظر از جمله ماده ۵ ،ماده ۱۰۰ و ماده ۵۵ قانون شهرداری ها- قانونكار- آیین نامه حفاظتی كارگاه های ساختمانی(وزارت كار و امور اجتماعی)- مشخصات فنی عمومی كارهای ساختمانی(نشریه ۵۵) – قوانین و ضوابط بیمه های مهندسی با كلوزهای مربوطه و … اشراف داشته باشد. همچنین به روز رسانی اطلاعات، در زمینه مصالح نوین پایدار و روش های اجرایی جدید می تواند همواره راهگشای مهندسین عزیز باشد.
– مهارت گزارش نویسی، مكاتبات و دستور كارها
خروجی بازدید های مكرر مهندس ناظر، غالباً در گزارش های مرحله ای وی بروز مینماید. لذا ناظر باید به شیوه نگارش نامه های اداری، دستور كارها و خصوصاً گزارشنویسی جهت ارائه گزارشات مناسب و محكمه پسند، مسلط باشد و از ادبیات مهندسی و حقوقی استفاده نماید. در صورتی كه مهندس ناظر گزارشات خود را از نظر مسائل فنی به طور كاملاً حرفه ای و در موعد به مراجع ذیربط ارائه نماید، مطمئناً در حرفه نظارت با مشكل خاصی مواجه نشده و در صورت وقوع حوادث در محاكم قضایی و انتظامی تبرئه خواهد شد. قانونگذار مسئولیت ها و اختیارات مهندس ناظر را با یكدیگر هم تراز قرار داده و به ازای مسولیت سنگین نظارت، متقابلا اختیارات ناظر نیز بالاست. لازم به توضیح است كه اسلحه مهندس ناظر قلم اوست و نیازی به درگیری لفظی و تحكم و… با مالك/سازنده/مجری و… نمی باشد. با ارسال گزارش مرحله ای، شهرداری و اجراییات آن موظف به اجرای یكسری تكالیف خواهد بود و چنانچه شهرداری از اجرای دستورات ناظر استنكاف نماید در صورت بروز هرگونه خسارت مالی و جانی، علاوه بر مالك/سازنده/مجری، شهرداری نیز مسئول جبران آن خسارت خواهد بود و مهندس ناظر از هرگونه اتهامی تبرئه خواهد شد.
– در كلیه گزارش ها در ابتدای توضیحات آن، ذكر فرمایید، به اطلاع شهرداری محترم می رساند و در انتهای آن الزام اجرای دستورات را قید نمایید.
– ازجمله مهارت های گزارش نویسی، مستند نویسی است. یعنی اسناد به روشنی بیان شده باشد و از مرجع ضمیرهای مبهم و نامعلوم که اعتبارگزارش را مخدوش می کند پرهیز شود.
– در فرم گزارش مرحله ای، چنانچه جلوگیری از ادامه كار ساختمانی درخواست نشده باشد و همچنین قسمت «خلاف دارد» تیك نخورده باشد، برای كارشناسان شهرداری به معنای تایید كار انجام شده است. بنابراین بازی با كلمات و عدم شفافیت یا تناقض گویی در گزارشات مرحله ای، در هنگام بروز، نه تنها ناظر را تبرئه نمی كند بلكه عواقب كیفری و انتظامی نیز برای او در پی خواهد داشت.
– ناظر هماهنگ كننده، حتما متن تایپ شده توسط اپراتور دفتر خدمات الكترونیك شهر را با متن اصلی گزارش خود انطباق دهید. در صورت بروز اشكال نسبت به رفع آن اقدام نمایید و حتما بخواهید مهر اسكن شد دفتر خدمات روی برگه دست نویس شما ثبت شود چون در صورت ارائه به محكمه، مدرك اصلی و دست نویس ناظر قابل استناد می باشد. همچنین تاریخ ثبت گزارش در دفاتر خدمات الكترونیك شهر، سندیت دارد نه تاریخ بازدید مهندس ناظر.
– در حین اجرای عملیات ساختمانی، جهت ارائه هرگونه دستور كار كتبی، باید از رونوشت نامه خود به مالك/سازنده/مجری رسید بگیرید و در صورت استنكاف مالك از تحویل، از طریق اظهار نامه قضایی اقدام نمایید.
– در صورت فقدان مجری ذیصلاح و اجرای كار توسط پیمانكارهای فاقد صلاحیت یا كارگران فاقد گواهینامه مهارت فنی و كارگران اتباع بیگانه، ناظر می تواند مراتب را طی نامه به بازرسی اداره كار تحویل دهد و رسید دبیرخانه ای دریافت نماید.
– طبق ماده ۷ آیین نامه حفاظتی کارگاه های ساختمانی، در صورت عدم رعایت موارد ایمنی، مشاهده عوامل خطرآفرین برای افراد و ساختمان های مجاور، ناظر باید بصورت نامه كتبی موارد را به مالك/سازنده/مجری ابلاغ نمایید. در صورت عدم همكاری مالك جهت برطرف كردن موارد عدم ایمنی، مراتب را طی گزارش مرحله ای و نامه به شهرداری منطقه، شهرداری ناحیه، سازمان نظام مهندسی، اداره بازرسی كار، آتش نشانی اطلاع دهید و رسید دبیرخانه ای آن را دریافت نمایید. لازم به توضیح است كه مهندس ناظر در موارد مربوط به عدم رعایت ایمنی در حین كار، می بایستی از كلی گویی بپرهیزد و دقیقا به نوع مشكل و راه حل آن اشاره نماید به عنوان مثال در مورد عدم ایمنی داربست باید به طور دقیق به موارد مرتبط به پروژه از جمله: استفاده از لوله های كج، عدم تعادل پایه ها، كفراژ نامناسب، اتصال نامناسب به سازه اصلی، نداشتن پاخور حفاظتی، استفاده از الوار پوسیده برای سكوی كار كارگران یا … اشاره نماید.
یادآوری : ماده ۷ آیین نامه حفاظتی كارگاههای ساختمانی: هرگاه مهندسان ناظر در ارتباط با نحوه اجرای عملیات ساختمانی ایراداتی مشاهده نمایند كه احتمال خطر وقوع حادثه را در بر داشته باشد، باید فورا مراتب را همراه با راهنمایی ها و دستورالعمل های لازم، كتبا به كارفرما یا كارفرمایان مربوطه اطلاع داده و رونوشت آن را به واحد كار و امور اجتماعی محل و مرجع صدور پروانه تسلیم نماید. كارفرما موظف است فورا كار را در تمام یا قسمتی از كارگاه كه مورد ایراد و اعلام خطر واقع شده متوقف و كارگران را از محل خطر دور و اقدامات مقتضی در مورد رفع خطر به عمل آورد.
– در موارد مربوط به عدم رعایت ایمنی كه خوف وارد شدن خسارت جانی برای كارگران و اشخاص ثالث وجود دارد، مهندس ناظر می بایستی دستور توقف عملیات اجرایی را تا اصلاح موارد ایمنی، با گزینه خلاف دارد، به مرجع صدور پروانه اعلام نماید. همچنین در مورد عدم رعایت صرفا موارد فنی و مقررات ملی ساختمان، ناظر باید طی گزارش مرحله ای از شهرداری بخواهد كه مالك/سازنده/مجری را موظف به اصلاح تخلفات مذكور قبل از هرگونه پوشش توسط بتن یا سایر مصالح نماید ولیكن ناظر حق ندارد در اینگونه موارد دستور توقف عملیات اجرایی را برای كل جبهه های كاری صادر نماید مگر اینكه در كنار موارد خلاف، موارد مربوط به عدم ایمنی را هم در گزارش خود ذكر كرده باشد.

اخلاق حرفه ای
مهندس ناظر ضمن تسلط بر مباحث فنی، بایستی آگاهی كاملی نسبت به كیفیت رفتار حرفه ای، حقوق و مسئولیت های خود در برخورد با عوامل پروژه ی تحت نظارت خود داشته باشد.از جمله ویژگیهای یك ناظر موفق می توان به موارد زیر اشاره كرد:
– فن بیان و مذاكره
فن بیان و مذاكره و برقراری ارتباط با افراد مختلف باید یكی از مهارت های اصلی مهندس ناظر باشد. شایسته است در تمامی برخوردها و گفتگوهای خود با مالك و عوامل پروژه، اعتماد به نفس و آرامش خود را حفظ نموده و از بروز هرگونه رفتار تند و غیرمحتاطانه خودداری نمایید تاضمن حفظ حقوق و حرمت مخاطبان، حریم نظارت استوار باقی بماند. در تمامی جملات میبایست عدم انطباق كارهای صورت گرفته با مقررات ملی ساختمان اعلام گردد كه اولاً اثبات شود نظر گفته شده بر اساس رأی و سلیقه ی شخصی نیست و ثانیاً آنچه بیان میشود از سر وظیفه و از زبان قانون است.
– شجاعت و صراحت
اگر ناظر از شجاعت كافی برخوردار نباشد، در عمل نمیتواند مشكلاتی را كه دیده است به زبان بیاورد . نظارت به یك روحیه ی چالش برانگیز و قاطع نیاز دارد كه البته با پرخاشگری متفاوت است.
– استقلال رای
ناظر میبایست فرای ارتباطات و رفاقت ها و … رأی و نظرش را به قصد صحیح اجرا شدن مراحل ساختمانی با توجه به ضوابط فنی-اجرایی اعلام نماید. محافظه كاری و گیر افتادن در دام رو دربایستی ها، بزرگترین آفت نظارت است.

– نگاه انتقادی و ایده آل گرا
ناظر اصولاً باید به پدیده های پیرامون خود نگاهی انتقادی و ایده آل گرایانه داشته باشد و می بایست همواره از نگاه مصرف كننده واقعی ملك، ساختمان ها را مورد نظارت قرار دهد.
– جز نگری و نكته سنجی
حرفه ی نظارت سراسر نكته سنجی و جزءنگری است. درنظارت میبایست به جزئیات توجه كرد. از پركردن چك لیست ها گرفته تا چك كردن بند به بند شرح وظایف خود و بررسی محیط كار و بررسی ابزار و تجهیزات مورد استفاده در كارگاه، حتی بررسی اوضاع جسمی كارگران و … و عكس برداری از زوایای مختلف پروژه در مراحل ساخت و همچنین ارایه راهكارهای اجرایی صحیح و دستورالعمل های اصولی.
– صبر و حوصله
امر نظارت بی شباهت به كار قضاوت نیست. برای دستیابی به غایت امور باید صبر و حوصله به خرج داد و به جای پرداختن به مسائل حاشیه ای به كارهای انجام شده و مقایسه آنها با مقررات و ضوابط مربوطه پرداخت.
– گرفتن مشاوره
در صورت پیش آمدن مشكلات در هر مرحله از كار و عدم آگاهی در آن زمینه با مراجعه به شركت های معتبر و مشاوره گرفتن از مهندسان با سابقه یا كارشناسان و بازرسان مستقر در سازمان نظام مهندسی نسبت به بررسی موضوع و رفع به موقع مشكلات اقدام نمایید

توسط | ۱۳۹۶/۱۱/۱۸ ۱۰:۳۶:۴۴ ۲۱ام, دی ۱۳۹۶|راهنمای مهندس ناظر|بدون ديدگاه

ثبت ديدگاه

چهار + پنج =